Antalya turizminin öncüsü Side’de pansiyonculuk 61 yaşında!

ANTALYA / SÄ°DE – Türkiye’nin ve Akdeniz çanağının en önemli turizm destinasyonlarından biri olan Antalya Side’de, ev pansiyonculuÄŸu ve kültür turizminin doÄŸuÅŸu 61. yılına girdi. 1960’lı yıllarda antik kazılar, Giritli ailelerin konukseverliÄŸi ve “Hippiler” ile baÅŸlayan bu serüven, bugün 70 bin yatak kapasiteli devasa bir sektöre dönüşerek Türk turizm tarihinin ilk harcı oldu.

 

İlk Kıvılcım: Diplomat Suat Şakir Kabaağaçlı ve Şakir Paşa Ailesi

Side’de turizm hareketliliÄŸi, Bodrum’u dünyaya tanıtan “Halikarnas Balıkçısı” Cevat Åžakir KabaaÄŸaçlı’nın kardeÅŸi olan eski diplomat Suat Åžakir KabaaÄŸaçlı’nın giriÅŸimleriyle baÅŸladı.

• Pamfilya Pansiyon: Fransız eÅŸiyle birlikte Side’ye yerleÅŸen KabaaÄŸaçlı, açtığı balık restoranı ve bölgenin ilk pansiyon-otel karışımı binası olan “Pamfilya Pansiyon” ile yerel halka turizmin kapılarını açtı.

• Yabancı Dil Avantajı: KabaaÄŸaçlı’nın Ä°ngilizce ve Almanca dillerine hakimiyeti, Avrupa’dan gelen entelektüel turistlerin bölgeye adapte olmasında köprü görevi gördü.

Giritli Aileler ve Osmanlı Cumbalı Evleri

Gelen ilk turist kafilesini ağırlamak için Selimiye köyüne yerleşen üçüncü kuşak Giritliler, dedelerinden kalma Osmanlı Cumbalı evlerini pansiyona dönüştürdü. Tarım, zeytincilik ve balıkçılıkla geçinen Side halkı, evlerinin yanına ek odalar ve ahşap bungalovlar inşa ederek pansiyonculuğa adım attı. İlginç bir detay olarak, köyde ev pansiyonculuğuna ilk önayak olan isimlerden birinin de köyün imamı olduğu rivayet edilir.

Türkiye’nin İlk Kadın Turizmcisi: Nesrin Barut

Antalya Side Pansiyoncular DerneÄŸi eski BaÅŸkanı Ahmet  Çakmak, Türkiye ve Antalya kültür turizminin öncüsü Side’de ilk turizmin pansiyonculuk  diplomat Suat Åžakir KabaaÄŸaçlı’nın  öncülüğünde  1965 yılında  baÅŸladığını söyledi.Side’de pansiyonculuÄŸun kurumsallaÅŸmasında ve ilk modern adımların atılmasında Barut Ailesi tarihi bir rol üstlendi.

Antalya Side Pansiyoncular Derneği eski Başkanı Ahmet Çakmak; Türkiye’nin ilk kadın turizmcisi merhum Nesrin Barut’un, 60 yıl önce Osmanlı Cumbalı evini pansiyon olarak açarak bu kültürü başlatan en önemli aktör olduğunu belirtti.

Daha sonraki yıllarda Haydar AÄŸa’nın oÄŸulları Nebi (marangoz), DoÄŸan (berber) ve Ali Barut (terzi) kardeÅŸler, Side’nin ilk modern konaklama tesisleri olan “Side Motel” ve “Cennet (Athena) Motel”i açarak bölgedeki nitelikli turizmin temelini attılar.

“SavaÅŸ Yapma, AÅŸk Yap”: Hippi Akımı ve Tanrı MisafirliÄŸi

Side turizminin kırılma noktalarından biri de 1946 yılında Türk Tarih Kurumu adına Ord. Prof. Dr. Arif Müfid Mansel ve asistanı Jale Ä°nan‘ın baÅŸlattığı arkeolojik kazılar oldu. Bu kazılar yerel halka yeni bir gelir kapısı açarken, Roma dönemi eserlerinin dünyada tanınmasını saÄŸladı.

1960’lı yıllara gelindiÄŸinde ise Side, kendilerini savaÅŸ karşıtı ve apolitik olarak tanımlayan “Hippi” gençlerin uÄŸrak noktası oldu.

• Gelenekten Turizme: Ä°lk baÅŸlarda yadırgansa da Side gençliÄŸi bu turistlerle hızla kaynaÅŸtı ve Ä°ngilizce öğrenerek rehberlik yapmaya baÅŸladı.

• “Tanrı Misafiri” Kültürü: Sideliler, evlerinde ağırlayıp yemek verdikleri turistlerden para almayı Türk geleneÄŸine aykırı buldukları için ilk dönemlerde oldukça utandılar. Ancak turistlerin ısrarı ve bırakılan hediyelerle, evde konuk ağırlamanın ekonomik bir model yani “turizm” olduÄŸunu keÅŸfettiler.

Kültür Elçileri ve Vizyoner Yatırımcılar

Side’nin uluslararası alanda tanınmasında sadece yerel halk değil, bölgeye aşık olan aydınlar da rol oynadı:

• Dietmar Friese: Side’de yaÅŸayan Alman heykeltıraÅŸ, Türk eÅŸiyle birlikte Roma dönemi antik eserlerini Almanya ve Avrupa’da gönüllü olarak tanıttı.

• Ragıp Devres: Zengin bir mühendis olan Devres, her yıl ailesiyle Side’ye gelerek köy ekonomisine destek oldu ve kendi bütçesiyle bir Roma Hamamı’nı restore ettirerek Side Müzesi’nin kurulmasını saÄŸladı.

Özal Dönemi ve Tanıtımda Zirve

1980’li yıllar Side için tam bir dönüm noktası oldu. Antik kent içindeki yerleÅŸimin taşınması kararına karşı Ankara’ya otobüslerle giderek haklarını arayan Side halkı, köylerini korumayı baÅŸardı.

Günümüz Side’si: Nostaljiden Dünya Markasına

Bugün Manavgat ilçesine bağlı olan ve yaz aylarında nüfusu 20 bini aşan Side, 70 bine varan yatak kapasitesi ile Türkiye turizminin amiral gemilerinden biri konumunda.

Her ne kadar 1960’lardaki o eski bakir, nostaljik havasından çok şey kaybetmiş olsa da; Antalya turizminin küresel bir marka haline gelmesinde en büyük pay, şüphesiz 61 yıl önce evlerinin kapısını dünyaya açan fedakar Side halkınındır.