ABD’de 3 Kasım’da yapılan ara seçimlerin ilk sonuçları, Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazandığını gösteriyor. Associated Press’in 4 Kasım saat 11.30 itibarıyla açıkladığı verilere göre Demokratlar Temsilciler Meclisi’nde 225, Cumhuriyetçiler 136 sandalye elde etti. Senato’da ise Demokratlar ve onlarla birlikte hareket eden iki bağımsız senatörün toplam sandalye sayısı 54’e ulaştı. Bazı yarışlarda sayım sürüyor.
Demokratların Kongre’de güç kazanması, Başkan Donald Trump’ın görevini ya da anayasal yetkilerini sona erdirmiyor. Ancak yeni yasaların çıkarılması, bütçe görüşmeleri ve üst düzey atamaların onaylanması daha zorlu hâle gelebilir.
Soruşturmalar ve denetim artabilir
Demokratların komite başkanlıklarını devralmasıyla Trump yönetiminin faaliyetlerine yönelik Kongre soruşturmalarının artması bekleniyor. Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi’nin başına geçmesi beklenen Robert Garcia, Cumhuriyetçilere ve Trump yönetimine “Avukatlarınızı hazırlayın” mesajı verdi. Garcia’nın gündeminde DOGE’nin faaliyetleri, Trump ailesinin ticari ilişkileri, ICE’ye yönelik istismar iddiaları ve Jeffrey Epstein dosyası bulunuyor.
Senato Finans Komitesi’nin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat Ron Wyden da “Celpler” paylaşımında bulundu. Komiteler, yetkileri kapsamında yetkilileri ifadeye çağırabilir ve belge talep edebilir. Soruşturma açılması ise tek başına suç işlendiği anlamına gelmiyor.
Bütçe ve politikalar için yeni pazarlık dönemi
Kongre, federal bütçe ve kamu harcamalarında belirleyici rol oynuyor. Demokratlar, Trump yönetiminin sınır güvenliği, göç politikaları, savunma harcamaları ve dış yardımlar için istediği kaynaklara itiraz edebilir veya bütçe pazarlıklarında değişiklik talep edebilir. Anlaşmazlıkların uzaması, federal kurumların bazı faaliyetlerinin geçici olarak durmasına yol açabilir.
İran’a yönelik askerî operasyonlar ile Ukrayna ve İsrail’e yapılan yardımlar da Kongre’nin daha sıkı denetimine girebilir. Ancak çoğunluğun değişmesi, mevcut politika ve anlaşmaları kendiliğinden sona erdirmiyor. Yeni kaynaklar ve uygulamalar için Beyaz Saray ile Kongre arasında pazarlık yapılması gerekecek.
Senato’daki yeni çoğunluk, Trump’ın bakan, büyükelçi ve federal yargıç adaylarının onay sürecini de etkileyebilir. Demokratlar adayları reddedebilir, süreci uzatabilir veya başka isimler üzerinde uzlaşma isteyebilir.
Azil ve “topal ördek” tartışması
Demokratların Temsilciler Meclisi’ndeki çoğunluğu, Trump hakkında yeni bir azil sürecinin başlatılmasını mümkün kılabilir. Ancak başkanın görevden alınması için Senato’da üçte iki çoğunluk gerektiğinden, Demokratların çoğunluğu tek başına yeterli değil.
Kongre’de desteği azalan başkanlar için kullanılan “topal ördek” ifadesi Trump için de gündeme gelebilir. Yine de Trump’ın veto yetkisi ve yürütme yetkileri sürecek. Bu nedenle önümüzdeki dönemde Beyaz Saray ile Kongre arasında, özellikle yasa ve bütçe konularında daha sert bir mücadele yaşanabilir.